ეროვნული ბანკი და ლარი: ისტორია, ინფლაცია, დევალვაცია
ეროვნული ბანკის ისტორია, მისია და ვალუტის კურსი
1919 წელს, პირველი რესპუბლიკის დროს, პირველი სახელმწიფო ბანკი გაიხსნა. თანამედროვე საქართველოს ეროვნული ბანკი კი საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ 1991 წელს შეიქმნა.
ეროვნული ბანკის მისია ქვეყნის ეკონომიკის გრძელვადიანი ზრდის ხელშეწყობაა. მისია ასევე მოიცავს ფასების სტაბილურობას, ფინანსური სექტორის ეფექტიანი ფუნქციონირების უზრუნველყოფასა და ლარის სიძლიერესა და მისდამი ნდობაზე ზრუნვას.
ფასების სტაბილურობის მისაღწევად ეროვნული ბანკი მონეტარულ პოლიტიკას ინფლაციის თარგეთირების რეჟიმით ახორციელებს. ინფლაციის მიზნობრივი მაჩვენებელი 3%-ია.
საიდან და როგორ შემოდის უცხოური ვალუტა საქართველოში?
ვალუტის კურსის ცვლილებაზე გავლენას განსაკუთრებით 3 ფაქტორი ახდენს.
- პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები
- უცხოეთიდან ფულადი გზავნილები
- ტურიზმიდან მიღებული შემოსავლები
რაც მეტი აშშ დოლარი შემოვა ბაზარზე, მით მეტად შემცირდება მისი ფასი ლარში.
გარდა ამ კომპონენტებისა, ვალუტის გაუფასურება, შესაძლოა, ეკონომიკურმა კრიზისმა, საერთაშორისო და შიდა პოლიტიკურმა პრობლემებმა, სავაჭრო პარტნიორების ვალუტების დევალვაციამ და სხვა მიზეზებმა გამოიწვიოს.
ვალუტის კურსი - ინფლაცია, დეფლაცია და დევალვაცია
ინფლაცია ნიშნავს საქონელსა და მომსახურებაზე ფასების საერთო დონის მატებას. სხვაგვარად მას ფულის მსყიდველობითი უნარის შემცირებასაც უწოდებენ.
ინფლაცია დევალვაციისგან განსხვავებული მოვლენაა. დევალვაცია ნიშნავს ეროვნული ვალუტის გაცვლითი კურსის შემცირებას უცხოური ვალუტების მიმართ.
ინფლაციის რამდენიმე სახეობა არსებობს; მათ შორის ყველაზე მძიმე ჰიპერინფლაციაა. მსგავსი რამ 90-იან წლებში საქართველოშიც დაფიქსირდა, როცა დროებით შემოღებულმა კუპონმა ჰიპერინფლაციის შედეგად ღირებულება თითქმის მთლიანად დაკარგა. 1 მილიონი კუპონი 1995 წელს 1 ლარს უდრიდა.
ინფლაციის საწინააღმდეგო პროცესი დეფლაციაა. დეფლაციის დროს საქონელსა და მომსახურებაზე ფასების საერთო დონე მცირდება.
ზოგადად, ზომიერი ინფლაცია ჩვეულებრივი ამბავია და საქართველოს მსგავსი ქვეყნისთვის 3-დან 5%-მდე ინფლაცია დადებით მოვლენადაც კი ითვლება.